„Szon Patrol” to internetowy trend polegający na tworzeniu profili, kanałów lub grup w mediach społecznościowych (Meta, TikTok), gdzie głównie dziewczęta – choć i chłopcy – są oceniani, porównywani i stygmatyzowani na podstawie wyglądu, ubioru czy zachowania. Termin „szon” ma wulgarny i deprecjonujący wydźwięk.
W niektórych wersjach trendu młodzi ludzie noszą odblaskowe kamizelki, przemieszczają się w miejscach publicznych i zapisują zdjęcia osób uznanych za „szony”, później publikując je z obraźliwymi podpisami.
Eksperci ostrzegają, że to nie zabawa: to forma cyberprzemocy, prowadząca do izolacji, depresji, zaburzeń lękowych czy myśli samobójczych u nastolatków.
Oto kilka sygnałów, które powinny zwrócić uwagę rodzica:
Zainteresowanie treściami związanymi z „Szon Patrol” – wyszukuje je, reaguje na nie lub udostępnia.
Zmiana zachowania w sieci – dziecko nagle prywatne konto staje się bardziej publiczne, publikuje zdjęcia innych lub reaguje na podobne treści.
Stosowanie języka lub wyrażeń powiązanych ze zjawiskiem – np. używanie słowa „szon” lub odnoszenie się do „patroli”.
Zmiana nastroju lub zachowania – niepokój, izolacja, smutek, wycofanie, co może świadczyć, że padło ofiarą lub czuje presję, by brać udział.
Zapytaj o to, co dziecko ogląda i z kim się kontaktuje w sieci.
Wspólnie omówcie, czym jest hejt, stygmatyzacja i jak działać wobec presji rówieśniczej.
Pokaż, że zawsze może się do Ciebie zwrócić bez obawy przed reakcją.
Regularnie sprawdzaj, jakie konta obserwuje dziecko i jakie treści publikuje.
Ustal wspólnie jasne zasady korzystania z internetu i mediów społecznościowych.
Zachęć do wzajemnego wspierania się, zgłaszania szkodliwych treści i zgłaszania ich administratorom platform.
Jeśli dziecko jest obiektem hejtu lub zostało „oznaczone”, zgłoś sytuację na platformie na której doszło no nadużycia oraz skontaktuj się z psychologiem szkolnym lub specjalistą.
W razie kryzysu emocjonalnego dostępna jest pomoc pod numerami: 800-12-12-12 (Dziecięcy Telefon Zaufania RPD) lub 800-70-22-22 (Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym).
Wspieraj zainteresowania dziecka, które budują poczucie sensu i przynależności (np. sport, sztuka, wolontariat).
Zachęcaj do rozwijania krytycznego myślenia i empatii – niech nie przyjmuje działań bezrefleksyjnie.
Jeśli trend rozlewa się w środowisku szkolnym lub lokalnym, warto poinformować psychologa szkolnego, pedagogów czy nauczycieli. Mogą oni podjąć kolektywne działania edukacyjne i profilaktyczne.
Upublicznianie zdjęć, poniżanie, nękanie może mieć znamiona wykroczenia lub nawet przestępstwa – zgodnie z polskim prawem może być podstawą interwencji odpowiednich służb.
Nie wahaj się zawiadomić policji, jeśli sytuacja wymyka się spod kontroli.
Ten trend choć młodzieżowy, może mieć bardzo poważne, realne i trwałe konsekwencje. Twoja rola jako rodzica to czujność, otwarta rozmowa i wspieranie dziecka. Jeśli tylko zauważysz coś niepokojącego – reaguj, rozmawiaj i wspieraj. Razem możecie stawić czoła tej formie agresji cyfrowej i budować bezpieczniejsze środowisko online.
